ʺΔύο ποιοῦ καιροὺς τοῦ λέγεινʺ (Σε δύο περιπτώσεις ν’ ανοίγεις το στόμα σου για να μιλήσεις) Ισοκράτης

Πέμπτη, 30 Ιανουάριος 2020 20:44 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

Κακία που κρύβει ο άνθρωπος. Κακό θηρίο, κτήνος σωστό. ʺΕγώ είμαι χριστιανός, εσύ μωαμεθανός, θα σε σκοτώσω, δεν σε αναγνωρίζω, ούτε εσύ εμέναʺ χίλια δυο πράγματα, διαφορές, θρησκείες, αιρέσεις, ιδεολογίες, θεωρίες, λόγια, κουταμάρες. Και πώς γίνανε αυτά. Πάνω σε μια σφαίρα είμαστε όλοι, σε μια σκόνη που γυρίζει κιόλας. Σκονίτσα ασήμαντη. Αστρόσκονη μέσα στο χάος τη λέει ο αστρονόμος Σιμόπουλος. Και αντί να ομονοήσουμε, σκοτωνόμαστε, τρωγόματε σαν τα σκυλιά. Και ʺξέρεις ποιός είμαι εγώ;ʺ Εμείς τα νοήμονα και λογικά όντα.

Σήμερα ήταν που είδα μια γυναικάρα. Φορούσε ένα στενό στενό παντελόνι από το οποίο πρόβαλε καθαρά η ηβική της σύμφυση, ο λόφος της Αφροδίτης. Σα να ήθελε ακριβώς αυτό να επιδείξει και μ’ αυτό να προκαλέσει, να έλξει. Και σκέφτηκα, με οδηγούσε το μυαλό χωρίς να θέλω -ο εγκέφαλος και η καρδιά λειτουργούν χωρίς τη δική μας βούληση- απ’ αυτήν την τρύπα, απ’ αυτό το όργανο βγαίνει ο άνθρωπος που τον φροντίζουμε μωρό, που δεν μπορεί να μιλήσει, να περπατήσει, ανίκανος εντελώς, που δεν έχει συνείδηση. Και μπορεί να γίνει φονιάς, τρελός, ήρωας (που περικλείει τα δύο προηγούμενα), άγιος. Απ’ αυτό το όργανο όπου οι απόκρυφοι λογισμοί των αντρών. Και εκεί είναι όλη η αιτία του κακού, και λιγώνεται μπροστά σ’ αυτό ολόκληρος ο αντρικός πληθυσμός. Απ’ αυτό προέρχονται και απ’ αυτό ξεκινούν οι μεγαλύτερες γλύκες, αλλά και οι μεγαλύτερες πίκρες. Γιατί όπου υπάρχει χαρά τόση και λύπη που κεριώνται σε ίση μοίρα. Ανακατεμένα όλα.

Ποιος δεν θυμάται -το λέει στους αιώνες- το ʺἐκ γυναικὸς τὰ φαῦλαʺ (Θεόφιλος). Για να αντιγυρίσει η άλλη (Κασσιανή) ʺκαὶ ἐκ γυναικὸς τὰ κρείττωʺ. Και αυτοί επρόκειτο να γίνουν ζευγάρι. Δεν έγιναν όμως εξ αιτίας των δύο αυτών φράσεων. Κι αν καθίσεις να το σκεφτείς θα χαθείς. Μια φράση, μια λέξη μόνο μπορεί να σε κάνει φονιά. Και μια λέξη πάλι να αφοπλίσει έναν παρά λίγο φονιά. Και μην ειπεί κανείς πως στη ζωή δεν είναι όλα μοιραία και συμπτωματικά και ʺόλα κρέμονται από μια τρίχα που την καμπανίζει στα χέρια της η ασυνείδητη τυφλή τύχηʺ, όπως λέει ο Καζαντζάκης. Κι ότι ο λόγος, που όλα τα μπορεί, δεν είναι θεός. Γι’ αυτό κι ο Χριστός είπε: ʺΜακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματιʺ, που δεν βλέπουν, δεν σκέφτονται τίποτα απ’ αυτά τα βασανιστικά. Και το μυαλό των πτωχών τω πνεύματι πάει ως ένα σημείο, δεν τρυπανίζει παρά κάτω. Έτσι και πάει ʺτην έκατσαν τη βάρκαʺ. Και δεν λέει των ανοήτων, των βλακών, αλλά των πτωχών τω πνεύματι. Κι αυτοί είναι μακάριοι, ευτυχισμένοι ακριβώς γ’ αυτό. Διότι αρκούνται σ’ ό,τι βλέπουν, σ’ ό,τι ακούν. Και ο Χριστός είπε μεγάλες αλήθειες που τις επεσφράγισε με τον τρόπο της ζωής και της θυσίας του.

Το ποδόσφαιρο έβλεπα Αρμενία - Ελλάδα κι ο νους με πήγε στην εξολόθρευση των Αρμενίων και των Ελλήνων του Πόντου από τους Τούρκους. Στα Γερμανικής εμπνεύσεως ʺτάγματα εργασίαςʺ με τους ανθρώπους που τους έθαβαν ζωντανούς. Που περίμεναν πότε θα πέσει το πρώτο χιόνι για να τους εξορίσουν και να πεθάνουν στο δρόμο από την πείνα, το κρύο και τις κακουχίες, και όσοι έμεναν να τους σκοτώνουν. Στην γυναικοκτονία, τους βιασμούς, την υποτίμηση, την ταπείνωση. Και μαζί με την γυναικοκτονια και την ομαδική εκδίωξη νά ’χουμε και την παιδοκτονία. Που όλα μαζί συνιστούν εκείνο που ονομάζεται γενοκτονία.

Και παιδιά καρποί βιασμών. Και αρκετά από τα ορφανά των Ποντίων, της Μικρασιατικής καταστροφής αργότερα και της ανταλλαγής πληθυσμών μετεφέρθησαν στη Ζάκυνθο, στην Κεφαλονιά και την Κέρκυρα, για να βομβαρδίσουν τις παιδουπόλεις τους οι Ιταλοί. Και όσοι Αρμένιοι ή Πόντιοι παρέμειναν στον τόπο τους, υπέστησαν θάνατο μαρτυρικό, ή για να γλυτώσουν αλλαξοπίστησαν. Είναι οι λεγόμενοι και σήμερα κρυπτοχριστιανοί. Ενάμισο εκατομμύριο (1,5) Αρμένιοι και 350 χιλ. Έλληνες του Πόντου. Αλήθεια πώς εξαφανίζονται 1.5 εκατ. άνθρωποι; Ένας ολόκληρος λαός; Κι έπειτα μιλούν για ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, Ύπατη Αρμοστεία, Ευρ. Ένωση, Διεθνείς οργανισμούς, Δικαστήρια Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πολιτισμό. Και όλοι αυτοί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι φονιάδες, τα τέρατα, όταν γεννήθηκαν ήσαν ανίκανοι για ο,τιδήποτε κι έγιναν αυτό που έγιναν.

Ψέματα όλα, υποκρισίες, γιατί πρέπει να υπάρχει τιμωρία για τους κακούς παντού. Χωλαίνουν οι νομοθεσίες σ’ αυτό το θέμα, αφού αντί να περιορίσουν τους κακούς, αντί να πάρουν μέτρα σοβαρά, τους επιβραβεύουν παινεύοντας τα κακά. Και σήμερα αφήνουν την Τουρκία να γίνει κραταιά αντί να διώξουν τις Τουρκικές πρεσβείες από τις Χώρες τους οι άλλοι και να αποσύρουν τις δικές τους απ’ την Τουρκία. Να σταματήσουν τις εμπορικές συναλλαγές, να την εφοδιάζουν με όπλα, να την στραγγαλίσουν οικονομικά. Γιατί, ποιός είν’ αυτός ο Ερντογάν που τυραννάει τον κόσμο;

Μηδέν στην ανθρωπότητα, και το πρόβλημα είναι που δεν τιμωρούνται οι κακοί σ’ όλους τους τομείς. Λόγια, νομοθέτες, δικαστήρια εθνικά και διεθνή και εγκλημάτων πολέμου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δικηγόροι, αναβολές, αναστολές, ανακοπές, παραγραφές, εφέσεις, αντεφέσεις, ασυλίες… σαχλαμάρες. Μηδέν όλα. Ενώ στην πραγματικότητα μετά ένα μήνα θά ’πρεπε νά ’χουν τελειώσει τα πάντα και για το μεγαλύτερο, το χειρότερο έγκλημα. Να έχει εκδικαστεί και νά ’χουν τιμωρηθεί οι εγκληματίες. Σκότωσες αποδεδειγμένα; Την άλλη μέρα στο απόσπασμα. Ούτε δικηγόρο ο φονιάς ούτε τίποτα. Λήστεψες; Το χέρι από τον αγκώνα; Αλλά μας φάγανε οι θεωρίες, οι προοδευτικότητες, ο πολιτικός πολιτισμός, τα δικαιϊκά συστήματα, τα βραβεία ειρήνης και άλλα αριστεία υποκρισίας στα αρπακτικά.

Βλέπω μερικούς αγράμματους χωρικούς και θαυμάζω το λόγο τους, τη σκέψη τους, τον αυθορμητισμό τους. Την ικανότητά τους να γεννάει το μυαλό τους, να συνθέτουν τραγούδια ωραία, ενώ δεν μπορεί να γεννήσει τίποτα μόνο του το μυαλό του σπουδαγμένου. Τα παιδιά αδυνατούν να κάνουν μια διαίρεση. Οι γυναίκες, ιδιαίτερα οι νέες, δεν ξέρουν ούτε να μαγειρέψουν. Έχουμε τώρα τα ντελίβερι. Αμέτρητα τα μηχανάκια που κυκλοφορούν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων μέρα - νύχτα μεταφέροντας από σπίτι σε σπίτι τις φοβερές τροφές.

Τους απλούς ανθρώπους, τους έντιμους, τους δημιουργικούς και καλοπροαίρετους, αυτούς που διδάσκουν πραγματικά, που δίδουν γέλιο και χαρά στον κόσμο, που τιμούν την οικογένεια, τους… , τους… , τους… , που… , που… , που… , έπρεπε να βραβεύει και να τιμά η πολιτεία, κάθε Δήμος, κάθε οργανισμός και σωματείο. Ενώ τώρα η μόνη διάκριση είναι πώς θα βγάλουμε μαύρο χρήμα, πώς θα βγάλουμε το φελλό στον αφρό. Και ταράζεται όλη η Ελλάδα κάθε χρόνο, επειδή πλησιάζει ʺη γιορτή του Πολυτεχνείουʺ. Ποιά γιορτή; Σκοτώνονται στις γιορτές; Τέτοιες είναι οι γιορτές; Σκεφτείτε λίγο για τί είδους τρέλα μιλάμε από πλήθος υποτίθεται σοβαρών ανθρώπων ανωτάτης δήθεν παιδείας.

Αυτά σκεφτόμουν - ο εγκέφαλος δεν πειθαρχεί στη βούληση και παίρνει δικό του δρόμο - όταν ξαφνικά το ʺθοῦ, Κύριε, φυλακήν τῷ στόματί μου καὶ θύραν περιοχῆς περὶ τὰ χείλη μουʺ βγήκε μπροστά και μού ’κοψε τη φόρα, το στραβό δρόμο που είχα πάρει. Και έμεινα να συλλογιέμαι το θοῦ, που στη φράση ολόκληρη κάνει τη διαφορά, δημιουργεί τη μεγαλοπρέπεια.

Θοῦ. Μέση προστακτική του τίθημι. Τί όμορφο! Βάλε, θέσε Κύριε φυλακή το στόμα μου! Ωραιοτάτη σαν εικόνα, σαν φράση, προπαντός σαν νόημα. Και ανακουφίζεται η ψυχή μας όταν τα λέμε σε κάποιους, όταν τα γράφουμε. Γιατί αν δεν έχεις πού να τα ειπείς αυτά τα ωραία είναι πίκρα. Και να μιλήσεις για πράγματα πέρα από τα καθημερινά. Να ειπείς κάτι άλλο, κάτι ξεχωριστό που σε ξεπερνά. Πέρα απ’ τα όρια της Γης. Να μπορέσεις να φύγεις από την έλξη της που σε τραβά και να πας έξω απ’ αυτήν ώστε να μην σε τραβάει κάτω και σέρνεσαι, αλλά να φύγεις, να πετάξεις ψηλά. ʺΚαι πούπουλο το σώμα σου, εκεί ψηλά χωρίς αισθήσειςʺ, όπως λέει ο ποιητής.

Φυλάκισέ το λοιπόν το στόμα, περιόρισέ το, επίβαλε σ’ αυτό ποινή φυλακίσεως, ειρκτή. ʺΣτόματος φυλακὴν κατασχεῖνʺ, λέει ο Αισχύλος. Άλλη μεγάλη φράση και πώς να την αποδόσεις! Τί να ειπεί κανείς γι’ αυτή τη γλώσσα την Ελληνική! (Κατασχεῖν απαρέμφ. του κατέχω και η φράση σημαίνει το στόμα κράτα το, αναχαίτισέ το).

Μεγάλη υπόθεση λοιπόν την ώρα τη δύσκολη του θυμού να μη σου φύγουν λόγια που μπορεί να μετανιώσεις. Στα ζόρικα, στην κακιά στιγμή να μπορείς να κλείνεις το στόμα σου. Και ο Ισοκράτης, πραγματικός δάσκαλος, που οι συμβουλές του είναι πάντα ψυχωφελείς και σωτήριες (σήμερα καλό γιατρό μπορεί να βρεις, καλό δικηγόρο, καλό μάστορη… καλό δάσκαλο όμως πολύ δύσκολο έως ακατόρθωτο) στη μεγάλη για το νόημά της επιστολή του προς τον Δημόνικον, λέει ότι σε δύο μόνο περιπτώσεις πρέπει να ανοίγεις το στόμα σου για να μιλήσεις. ʺΔύο ποιοῦ καιροὺς τοῦ λέγεινʺ. Ας τις δούμε:

Πρώτον για κείνα που ξέρεις καλά (περὶ ὧν οἶσθα σαφῶς) και

Δεύτερον για κάτι που είναι αναγκαίο να μιλήσεις (ἢ πρὶ ὧν ἀναγκαῖον εἰπεῖν). και αυτά σε ομήγυρη παρουσία άλλων σοβαρά ομιλών. Σε κάθε άλλη περίπτωση βάλε το στόμα σου στη φυλακή, βούλωστο. Γιατί αν καταπιαστείς με άλλα θέματα που δεν γνωρίζεις ή δεν είναι αναγκαίο να μιλήσεις θα μπεις σε συγκρούσεις, θα χάσεις το χρόνο σου, θα χαλάσει η διάθεσή σου, θα φανείς επιπόλαιος, θα γελοιοποιηθείς έστω κι αν δεν στο πουν, θα δεχτείς επιθέσεις, θα καείς, και τελικά θα μετανιώσεις γιατί μίλησες.

Και σ’ αυτά μας οδήγησε το θοῦ, μια λεξούλα με τρία μόνο γραμματάκια. Κι όλα τούτα τα σκέφτομαι επειδή είμαι μόνος και η μοναξιά είναι πηγή. Αν είσαι με παρέα μιλάς γι’ άλλα πράγματα και σκέφτεσαι λιγότερο. Μόνος όμως έχεις παρέα τον εαυτό σου, την παρέα της μοναξιάς που λένε και αναγκαστικά σκέφτεσαι. Με πολλούς όμως νιώθεις τη μοναξιά της παρέας.

Να σωπαίνεις λοιπόν παρά να μιλάς αν δεν έχεις να πεις κάτι που γνωρίζεις καλά ή κάτι που είναι αναγκαίο, πχ να γλιτώσεις κάποιον από άδικη καταδίκη, να προλάβεις ένα κακό. Γι’ αυτά μόνο ο λόγος είναι καλλίτερος απ’ τη σιωπή (ἐν τούτοις γὰρ μόνοις ὁ λόγος τῆς σιγῆς κρείττων). Για όλα τ’ άλλα καλλίτερα να σιωπάς παρά να μιλάς (ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις ἄμεινον σιγᾶν ἢ λέγειν).

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Σπανός Γεώργιος