Σλαβικές Εποικίσεις στην Ελλάδα - Το τοπωνύμιον «Κουμουστά»

Τρίτη, 20 Φεβρουάριος 2024 15:42 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Σλαβικές Εποικίσεις στην Ελλάδα - Το τοπωνύμιον «Κουμουστά»

Γράφει ο Δημήτριος Γ. Λάσκαρις, φιλόλογος

Στα μέσα του 8ου μ.Χ. αι. (746-747) ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ε΄ (741-775) μετακίνησε Σλάβους από τη Βαλκανική και τους εγκατέστησε σε αραιοκατοικημένες περιοχές για να πυκνώσουν τον αποδεκατισμένο εκ της θανατηφόρας επιδημίας (λοιμός) εγχώριο πληθυσμό. Στη Νότια Λακωνική εγκαταστάθηκαν δύο σλαβικά φύλα, οι Μηλιγγοί δυτικά του Ευρώτα στα πεδινά και οι Εζερίτες στο Έλος στις εκβολές του Ευρώτα. Περί το 840 μ.Χ. μετακινήθηκαν οι μεν Μηλιγγοί στις δυτικές υπώρειες του Ταϋγέτου (έξω Μάνη) και οι Εζερίτες στις ανατολικές υπώρειες του Ταϋγέτου και στην περιοχή Κουμουστά και Γόλας, όπου Έλληνες κάτοικοι γηγενείς είχαν ανεγείρει χριστιανικόν ναόν κατά τον 11ο μ.Χ. αι.(1000-1100).

Οι Σλάβοι από τον 10ον μ.Χ. αι. (900-1000) είχαν εξελληνισθεί και εκχριστιανισθεί και κάποια ίχνη που είχαν αφήσει, λέξεις καθημερινής χρήσης, δεν στοιχειοθετούν τοπωνυμίες. Στην Κουμουστά δεν υπάρχουν σλάβικα τοπωνύμια. Ποιος, λοιπόν, ο λόγος να ερευνούμε επίμονα σλάβικη προέλευση του τοπωνυμίου Κουμουστά;

Ονομασία-ετυμολογία του τοπωνυμίου - Απόπειρα εντοπίων ερευνητών και απόψεις αυτών - Καλοπροαίρετος σχολιασμός περί των απόψεων
1. Η επικρατούσα άποψη ότι η Κουμουστά οφείλει την ονομασία της στη βενετσιάνικη φράση Come sta που σημαίνει απομόνωση και αφάνεια, είναι έωλη, αστήρικτη, κενό γράμμα, χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, δεν έχει καμία σχέση με την Κουμουστά και δεν στοιχειοθετεί τοπωνυμίαν.

2. α) Ο φιλόλογος εκ Γοράνων Π.Χ. Δούκας στη συγγραφή του «Ἡ Σπάρτη διὰ μέσου τῶν αἰώνων» σελ. 57 γράφει: «Το τοπωνύμιον Κουμουστά είναι σλαβικής προέλευσης από τον 8ον μ.Χ. αι.» β). Στη σελίδα 571 αναφέρει: «Πολλοὶ τῶν ἐποίκων Κωνσταντινοπολιτῶν ἤσκουν βιοτεχνικὰς καὶ ἐμπορικὰς ἐργασίας τῆς μετάξης καὶ τὴν κατεργασίαν αὐτῆς εἰς διάφορα εἴδη, γαϊτάνια, κομβία, ἐξ οὗ ὠνομάζοντο Κουμουστῶναι (Κουμπουστιώτες-Κουμουστιώτες)». Οι δύο αυτές αναφορές αντιφάσκουν. Η πρώτη αναφέρεται στον 8ο μ.Χ. αι. και η δεύτερη στον 15ον μ.Χ. αιώνα. Ποία είναι η ορθή; Η μία αναιρεί την άλλη.

β) Οι επήλυδες Κωνσταντινοπολίτες δεν έψαξαν και βρήκαν τόπον ακατοίκητον για να ασκήσουν τις βιοτεχνικές εργασίες τους, αλλά τόπο κατοικημένο και γνωστό, όπου κατοικούσαν Έλληνες γηγενείς. Εγκαταστάθηκαν στην Κουμουστά, στα μέσα του 15ου μ.Χ. αι. (1400-1500) λόγω της φυσικής οχυρωματικής θέσης της προς ασφάλειαν και σε κώμη ακμαία και καλά οργανωμένη. Μια τέτοια κώμη δεν είχε όνομα; Περίμεναν οι Έλληνες κάτοικοι να έρθουν οι βιοτέχνες και ευρεσιτέχνες των κομβίων για να ονοματίσει ο Π. Χ. Δούκας εξ αυτών την Κουμουστά; Και οι δύο ανωτέρω απόψεις δεν ευσταθούν, είναι ευτράπελες, φαιδρές…

3. Η άποψη της πιθανής ελληνοσλαβικής προέλευσης του τοπωνυμίου που αναφέρεται, δεν ευσταθεί. Η σύνθεση του τοπωνυμίου είναι: humus, δάνειο εκ της ελληνικής γλώσσας, χους-χαμαί και το επίθημα ste= τόπος. Φθογγόσημο Κ(άπα) στη λέξη δεν υπάρχει. Για να στηριχθεί η ελληνική συμμετοχή, το Κ(άπα) λαμβάνεται από τη διατυπωθείσα άποψη της προέλευσης από τη λέξη κομβίον, κουμπί, το οποίον με δάσυνση τρέπεται σε Χ(ι). Είναι ατυχής, περίεργη και μετέωρη γνώμη, μια ευφάνταστη αλχημεία.

Εκ των αναφερομένων απόψεων ουδεμία ευσταθεί. Οι ασχοληθέντες με το θέμα, ίσα ίσα που το άγγιξαν, απλά και αβασάνιστα, επιδερμικά. Επαινετή η προσπάθειά τους αλλά ασαφής, ανακριβής και ατεκμηρίωτη.

Η ελληνικότητα του τοπωνυμίου - Αποδεικτική γλωσσική διαδικασία
Το τοπωνύμιο «Κουμουστά» είναι σύνθετη λέξη αποτελούμενη από δύο ριζικά θεματικά λήμματα και τα εξ αυτών παράγωγα.

Laskaris koymoysta limmata

Η άποψη της ονομασίας του τοπωνυμίου εκ των κομβίων των ευρεσιτεχνών εποίκων του 15ου μ.Χ. αιώνα, δεν ευσταθεί, ως ανωτέρω έχει αρκούντως αποδειχθεί.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα

LINARDI
Koutsoviti