Άνοιξε η αυλαία για την «άνοιξη» του αρχαίου θεάτρου Σπάρτης

Ξεκίνησε το έργο ανάδειξης του μνημείου - Οι εργασίες που θα εκτελεστούν - Τι ανέφερε ο Θ. Βερούτης που επισκέφτηκε τον χώρο

Παρασκευή, 18 Ιούνιος 2021 14:48 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Άνοιξε η αυλαία για την «άνοιξη» του αρχαίου θεάτρου Σπάρτης

Την απαρχή για την επίτευξη του καθολικού αιτήματος για πολιτιστική ανάπτυξη και ανάδειξη του ιστορικού πλούτου της Σπάρτης φιλοδοξεί να αποτελέσει η έναρξη εργασιών για την αποκατάσταση του εμβληματικού αρχαίου θεάτρου Σπάρτης, συνολικού προϋπολογισμού 1.600.000 ευρώ.

Η εν λόγω παρέμβαση, που υλοποιείται με δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, εντάσσεται ανάμεσα σε δέκα έργα της Πελοποννήσου, που αφορούν πολιτιστικά μνημεία, συνολικού προϋπολογισμού 11.491.732 ευρώ, τα οποία εντάχθηκαν με απόφαση του περιφερειάρχη Παναγιώτη Νίκα, τον περασμένο Νοέμβριο, στο ΠΕΠ Πελοποννήσου, στο πλαίσιο της πρόσκλησης «Ενίσχυση της ελκυστικότητας των χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία)».

Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης εντάσσεται στον αρχαιολογικό χώρο της ακρόπολης της αρχαίας Σπάρτης και μαζί με άλλα εμβληματικά μνημεία διαφόρων περιόδων συναπαρτίζουν ένα μνημειακό σύνολο μεγάλης αρχαιολογικής, ιστορικής και πολιτισμικής σημασίας.

Αντικείμενο της πράξης
Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης (περ. 30-20 π.Χ.) χωροθετείται στη νότια κλιτύ του λόφου της ακρόπολης και εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου της ακρόπολης της αρχαίας Σπάρτης.

Η γενική εικόνα διατήρησης του μνημείου παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα, για αυτό και δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη επισκεψιμότητά του. Το θέατρο βρίσκεται πολλά χρόνια σε μετανασκαφική κατάσταση, με συνέπεια να παραμένουν εκτεθειμένα στη φθορά μεγάλα τμήματά του και επιπλέον να μην είναι εφικτή η αναγνωσιμότητα του μνημείου.

Το έργο περιλαμβάνει επεμβάσεις στο κοίλο, στην ορχήστρα, στα αναλήμματα και στον εύριπο του θεάτρου:
• Εργασίες πεδίου: Αρχαιολογικές διερευνητικές εργασίες, αποψιλώσεις, καθαρισμοί, επιχωματώσεις, αποχωματώσεις και λοιπές διαμορφώσεις.
• Έρευνα, τεκμηρίωση, πληροφόρηση: Αρχαιολογική τεκμηρίωση καθ' όλη τη διάρκεια του έργου. Γενικές τοπογραφικές εργασίες (τοπογραφήσεις, φωτογραμμετρική απεικόνιση και αεροφωτογράφηση). Πινακίδες δημοσιότητας του έργου, αναμνηστικές, εργοταξίου.
• Πινακίδες με πληροφοριακό υλικό, έκδοση ενημερωτικού εντύπου (και σε γραφή Braille).
• Φωτογραφήσεις. Διοργάνωση ημερίδας. Εργασίες προστασίας - ανάδειξης: Σωστικά μέτρα συντήρησης, εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης (αρμολογήματα, μικροστερεώσεις, αποκαταστάσεις, καθαιρέσεις, ανακτήσεις, αντιστηρίξεις κ.λπ.). Εργασίες λάξευσης, συντήρησης και συγκόλλησης λίθων. Κατασκευή δικτύου αποστράγγισης.
• Αναθέσεις ειδικών, συμπληρωματικών μελετών (Στατική, Γεωτεχνική, Αποστράγγισης, εργαστηριακές αναλύσεις κονιαμάτων, λίθων και μετάλλων).

Για τις εξειδικευμένες αναστηλωτικές εργασίες προβλέπεται η επίβλεψη από εξειδικευμένο αρχιτέκτονα αναστηλωτή με μακρόχρονη εμπειρία σε ανάλογα έργα.    

Παραδοτέα πράξη: Με την ολοκλήρωση των εργασιών της πράξης «Αποκατάσταση αρχαίου θεάτρου Σπάρτης» θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα προβλήματα παθολογίας του μνημείου. Το αρχαίο θέατρο θα αποδοθεί στους επισκέπτες του, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων ΑΜΕΑ, έχοντας διασφαλιστεί η προστασία και διατήρησή του. Για την τεκμηρίωση του μνημείου και του έργου θα τοποθετηθούν πινακίδες με πληροφοριακό υλικό, θα εκδοθεί ενημερωτικό έντυπο (και σε γραφή Braille) και θα διοργανωθεί ημερίδα.

Στα παραδοτέα περιλαμβάνονται και οι εκπονηθείσες ειδικές, συμπληρωματικές μελέτες (στατική, γεωτεχνική, αποστράγγισης, εργαστηριακές αναλύσεις κονιαμάτων, λίθων και μετάλλων

Βερούτης: «Στο φως τμήμα
του μεγαλείου και της δόξας»
Ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας Θεόδωρος Βερούτης επιθεώρησε την έναρξη των εργασιών στο αρχαίο θέατρο Σπάρτης, εκφράζοντας την ικανοποίησή και την αισιοδοξία του. Ειδικότερα, δήλωσε: «Ανηφόρισα, με λαχτάρα στην Ακρόπολη της Αρχαίας Σπάρτης, για να δω από κοντά το ξεκίνημα των εργασιών αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου. Συνομίλησα με τις δύο αρχαιολόγους που καθοδηγούν τις εργασίες, αλλά και με το προσωπικό που υλοποιεί το έργο και διαπίστωσα, με μεγάλη χαρά, την προσήλωση όλων στον κοινό στόχο, να φέρουν στο φως, τμήμα του μεγαλείου και της δόξας της παγκοσμίως αναγνωρίσιμης, ιστορικής μας κληρονομιάς».

Όπως εξήγησε ο κ. Βερούτης, «η υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου είναι το αποτέλεσμα  της στενής συνεργασίας μας με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, μέσα από την οποία  πετύχαμε στην πρόσκληση του  ΠΕΠ Πελοποννήσου, που αφορά στην “Ενίσχυση της ελκυστικότητας των χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία)”, συνολικού προϋπολογισμού 11.491.732,00€, να ενταχθούν και να υλοποιούνται σήμερα τέσσερα σπουδαία έργα ανάδειξης μνημείων του τόπου μας και συγκεκριμένα :
• Η αναβάθμιση του Αρχαίου Θεάτρου Σπάρτης, προϋπολογισμού 1.600.000,00€.
• Η “Ανάδειξη – Εκθεσιακή περιήγηση στο Παλάτι των Δεσποτών στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά”, συνολικού προϋπολογισμού 1.350.000, 00€,
• Η “Συντήρηση ζωγραφικού διακόσμου και λίθινων στοιχείων των ναών, Αγίου Δημητρίου, Παντάνασσας και Ευαγγελίστριας στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά”, συνολικού προϋπολογισμού 968.800, 00 € και τέλος
• Η “προστασία διαμόρφωση και ανάδειξη του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα”, στην Αγία Κυριακή Αμυκλών, προϋπολογισμού 530.000,00 €».

Επιπρόσθετα, ο αντιπεριφερειάρχης επεσήμανε: «Σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού λοιπόν και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, στην οποία αξίζουν πολλά συγχαρητήρια, σηκώνουμε την  “ομπρέλα” προστασίας των ιστορικών μνημείων του τόπου μας, τα αναδεικνύουμε σε ελκυστικούς επισκέψιμους χώρους και εκπληρώνουμε το χρέος μας στους προγόνους και στην ιστορία μας».

Η ιστορία του αρχαίου θεάτρου Σπάρτης
Το θέατρο της Σπάρτης υπήρξε ένα μεγαλοπρεπές μνημείο και μαρτυρεί υψηλές προθέσεις ανοικοδόμησης. Ο Παυσανίας, όταν το επισκέφτηκε το 160 μ.Χ. εντυπωσιάστηκε  και το χαρακτήρισε θέατρο άξιο θέασης (Ελλάδος Περιήγησις, III, 14.1).

Το θέατρο βρίσκεται στα βόρεια της σύγχρονης πόλης, στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης της Αρχαίας Σπάρτης και διασώζει στοιχεία από διαφορετικές οικοδομικές φάσεις.  Η κατασκευή του χρονολογείται στη μετάβαση από την ύστερη ελληνιστική εποχή στην πρώιμη ρωμαϊκή και πιθανότατα στο 30-20 π.Χ., ενώ επί μέρους στοιχεία χρονολογούνται μέχρι και το τέλος του 4ου μ.Χ. αιώνα. Έχει συνδεθεί με την ηγεμονία του Ευρυκλή Ηρκλανού, φίλου του αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου.

Το θέατρο διέθετε 9 κερκίδες με 32 σειρές εδωλίων στο κάτω κοίλο και 16 κερκίδες με 17 σειρές εδωλίων στο επιθέατρο. Το κοίλο στηρίζεται πλευρικά σε δύο μεγάλους αναλημματικούς τοίχους, που προστέθηκαν για να αυξηθεί η συνολική χωρητικότητα του θεάτρου.  Στο πρώτο διάζωμα αποκτούσε κανείς πρόσβαση από εξωτερικές κλίμακες που ήταν σε επαφή με τα αναλήμματα των παρόδων. Υπολογίζεται ότι στο θέατρο  μπορούσαν να συγκεντρωθούν έως και 17.000 θεατές.

Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του θεάτρου της Σπάρτης ήταν η χρήση ξύλινης κινητής σκηνής. Η αρχική αυτή σκηνή μετακινούνταν με ρόδες κατά μήκος ενός τριπλού λίθινου διαδρόμου και φυλασσόταν σε ένα κτήριο στη δυτική πάροδο, τη «σκηνοθήκη».  Η χρήση της κινητής σκηνής οφείλεται στην διττή λειτουργία του θεάτρου και στην ανάγκη ύπαρξης ελεύθερου χώρου, πιθανότατα διότι το θέατρο ήταν τόπος δημόσιων συναθροίσεων και πάνδημων λατρευτικών εορτών με χορούς και αγωνίσματα. Στο τέλος του 1ου αι. μ.Χ. το θέατρο απέκτησε σταθερή μνημειώδη διώροφη μαρμάρινη ρωμαϊκή σκηνή, κορινθιακού ρυθμού, ως δώρο του Αυτοκράτορα Βεσπασιανού.

Το θέατρο ακολουθεί την παράδοση των προγενέστερων πελοποννησιακών θεάτρων στην Επίδαυρο και τη Μεγαλόπολη. Ξεχωρίζει για το μέγεθός του και την ποιότητα κατασκευής του, κάτι που αντανακλάται και στη χρήση του εγχώριου λευκού μαρμάρου. Η χρήση μαρμάρου για ένα θέατρο αυτής της κλίμακας αποτελεί καινοτομία, όχι μόνο για τη Σπάρτη, αλλά για τα πελοποννησιακά θέατρα εν γένει.

Παρόλο που το θέατρο δεν έχει ανασκαφεί πλήρως ο επισκέπτης είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι βρίσκεται σε ένα μεγάλης κλίμακας θέατρο, σε ένα σπουδαίο τεχνικό και τεχνολογικό επίτευγμα, μπορεί  να αναγνωρίσει το κοίλο του και να εντυπωσιαστεί από τους ογκώδεις αναλημματικούς τοίχους που το διαμορφώνουν.

 

Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του «Λακωνικού Τύπου», της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία άνω των 24 ετών