Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού

Ένα θεματικό μουσείο που μελετά, διασώζει και προβάλλει την πολιτιστική κληρονομιά και ταυτότητα του τόπου μας
Σάββατο, 15 Μάιος 2010 03:00 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού

Το έναυσμα για μια φιλική συζήτηση περί Πολιτισμού και Τέχνης που αναπτύχθηκε στην υπαίθρια καφετέρια του Μουσείου Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού έδωσε η φιλοξενία μας στην έκθεση της εικαστικού Έπης Νικολακοπούλου «Ο Ερωτευμένος Τίγρης».
Εκεί, μαζί με την καλλιτέχνιδα, μας υποδέχτηκε η προϊσταμένη της Υπηρεσίας Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς, αρχαιολόγος-μουσειολόγος, Έλια Βλάχου.

Τί ανταπόκριση έχει βρει στα χρόνια λειτουργίας του το ΜΕΕΛ; Έχει προωθήσει τον τοπικό πολιτισμό;
Έλια Βλάχου: Νομίζω ότι για τους ανθρώπους της Σπάρτης και της Λακωνίας γενικά οι δραστηριότητες του μουσείου είναι όλο και πιο γνωστές. Από την αρχή μας αγκάλιασαν με πάρα πολλά αγάπη.
Βοηθάει ο χώρος, βοηθάει και η κοινωνία η συγκεκριμένη που έχει στηρίξει την προσπάθειά μας και σαφέστατα βοηθάνε και οι προσπάθειες οι δικές μας, γιατί αυτό το οποίο πάντοτε προσπαθούμε να έχουμε είναι να καλλιεργούμε την έννοια του ζωντανού μουσείου. Ζωντανό μουσείο δεν σημαίνει ότι το εγκαινιάσαμε και από εκεί και πέρα το αφήνουμε στην τύχη και όποιος έρθει και ό,τι κάνει. Είναι ότι πάντοτε προσπαθούμε να οργανώνουμε έναν κύκλο δράσεων, οι οποίες να είναι μάλιστα ποικίλες, προκειμένου να ανταποκρίνονται και σε διαφορετικές απαιτήσεις, μας αρέσει να δημιουργούμε εκπλήξεις όπως είναι και η έκθεση της κ. Νικολακοπούλου. Δεν θέλουμε να κινούμαστε μόνο στα συμβατικά πλαίσια των εκδηλώσεων που περιμένει κάποιος να δει σε κάποιο μουσείο. Κάνουμε μια πορεία μαζί με τους επισκέπτες μας και μαζί με το κοινό και τους δυνητικούς επισκέπτες μας, αγγίζοντας πλήθος διαφορετικών θεμάτων και εκδηλώσεων. Δηλαδή, από τις περιοδικές εκθέσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα που γίνονται κάθε χρόνο και τα οποία πλέον όλο και περισσότεροι επισκέπτονται, η συμμετοχή μας στα «Ευρώτια», δράσεις που γίνονται με αφορμή κάποιους ευρωπαϊκούς ή διεθνείς εορτασμούς, όπως είναι η Νύχτα Μουσείων, οι ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η Ημέρα Περιβάλλοντος κ.ά.
Οπότε προσπαθούμε να αγγίξουμε όλο και περισσότερες κατηγορίες επισκεπτών, με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για την τοπική κοινωνία. Δεν θεωρούμε ότι είμαστε το τοπικό τουριστικό μουσείο που απευθύνεται αποκλειστικά και μόνο στους επισκέπτες της Σπάρτης, του Μυστρά και της Λακωνίας, αλλά θέλουμε να γίνουμε ένα ζωντανό κύτταρο πολιτιστικής δράσης για την περιοχή, το οποίο να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις, στις προσδοκίες και στις αναμονές...
Σε αυτό το πλαίσιο είχε μεγάλη επιτυχία και η προηγούμενη έκθεσή μας, με τίτλο «Ελαία», που έγινε με τη συνεργασία της ΛΕΦΩΣ.

Οι δράσεις και οι εκθέσεις που διοργανώνει το ΠΙΟΠ στο Μουσείο προσελκύουν την τοπική κοινωνία ή υπερισχύει το ενδιαφέρον των ξένων επισκεπτών;
Ε.Β.: Έχουμε ένα μεικτό κοινό. Έχουμε τη χαρά να έχουμε πολλές σχολικές ομάδες, το οποίο θεωρώ πάρα πολύ θετικό, γιατί αυτοί είναι και το μελλοντικό κοινό των μουσείων. Νέα παιδιά, τα οποία το ιδανικό είναι να έχουν μια καλή και ευχάριστη εμπειρία από την επίσκεψή τους σε ένα μουσείο, ώστε να έχουν προσδοκίες και από την επόμενη να είναι εξίσου ευχάριστη. Και από τη στιγμή που τα μουσεία πληρούν το ρόλο τους ως σύγχρονα μουσεία του 21ου αιώνα, αυτά τα παιδιά να γίνουν οι μελλοντικοί σταθεροί επισκέπτες μουσείων, εκθέσεων και πολιτιστικών δράσεων.

Επομένως, στόχος είναι η εκπαίδευση;
Ε.Β.: Στόχος είναι η λεγόμενη μη τυπική εκπαίδευση, δεν είναι η εκπαίδευση που προσφέρει ένα σχολείο ή ένα πανεπιστήμιο, αλλά είναι μιας άλλης μορφής εκπαίδευση, η οποία συνδυάζει και την ψυχαγωγία και εναλλακτικές μορφές. Σε κάθε περίπτωση ευαισθητοποιεί τα παιδιά σε θέματα πολιτισμού. Βέβαια πρέπει να τους δώσεις το κίνητρο και τα εφόδια.
Μου είχε κάνει εξαιρετική εντύπωση όταν κάναμε την εγκατάσταση του Γιόζεφ Μπόις -που είναι ένα δύσκολο θέμα για οποιοδήποτε κοινό που δεν είναι εξειδικευμένο σε θέματα Τέχνης- και επειδή την πλαισιώσαμε με εκπαιδευτικά προγράμματα, είχαμε την ευχάριστη εμπειρία να έρχονται πιτσιρίκια με τους γονείς και τα παιδιά να ξεναγούν τους γονείς στην έκθεση. Είχαν μπει στο πνεύμα μέσα από τη δράση, μέσα από το παιχνίδι, μέσα από την ερμηνεία, είχαν νοιώσει αυτό που έπρεπε να νιώσουν είχαν καταλάβει αυτό που ήθελαν να καταλάβουν και ήταν αυτά που έφερναν πλέον τους γονείς στο μουσείο.

Τα ελληνικά σχολεία επιτελούν το ρόλο τους σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα πολιτισμού και τέχνης;
Ε.Β.: Η εμπειρία όλων μας νομίζω έχει δείξει ότι τα σχολεία, όπως και κάθε θεσμός, καλώς ή κακώς αποτελούν ένα πλαίσιο στο οποίο οι άνθρωποι αναπτύσσουν τις δυνατότητες που προσφέρονται. Δηλαδή εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς το πως θα αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που τους δίνει το τάδε ή δείνα σχολικό σύστημα. Νομίζω ότι το οποιοδήποτε σχολείο έχει δυνατότητες ακόμη και με πενιχρά υλικά μέσα να αναπτύξει πολύ ενδιαφέρουσες δράσεις αλλά επαφίεται σε συστήματα παλιά.
Έπη Νικολακοπούλου: Νομίζω ότι εμείς δυστυχώς δεν είμαστε ένα κράτος που προηγούμαστε σε πολλά πράγματα, αντιγράφουμε. Έχουμε πάψει λοιπόν εδώ και αρκετό καιρό να φέρνουμε τέτοιου είδους νεωτερισμούς στη Ελλάδα, που είναι και πάρα πολύ σημαντικοί. Γιατί δεν μπορεί να υπάρξει Πολιτισμός αν δεν υπάρξει Παιδεία.
«Ο σπόρος χρειάζεται» συμπλήρωσε ο Γιώργος Κυριαζής, επιμελητής της έκθεσης «Ο ερωτευμένος τίγρης», ο οποίος μπήκε αμέσως στο κλίμα της συζήτησης μόλις πλησίασε στο τραπέζι.
Γ.Κ.: Να γίνονται πράγματα από εμάς και θα βρεθεί το παιδί που θα πάρει μια εικόνα και κάπως θα τη χρησιμοποιήσει και κάτι θα γίνει. Θυμάμαι μια συνέντευξη της Σαρλότ Περιάδ -ήταν μια από τους βασικούς συνεργάτες του Λε Κορμπιζιέ- η οποία ως πιτσιρίκα είχε πάει σε μια έκθεση ζωγραφικής. Επηρεασμένη, γύρισε στο σπίτι της -έλεγε- και ήθελε να αλλάξει τα πάντα. Και έγινε η Σαρλότ Περιάδ!
Αρκεί να γίνονται πράγματα. Τώρα αν έρθει ένα σχολείο, τα εξηγήσει καλύτερα η δασκάλα ή χειρότερα, το παιδί που είναι να πάρει, κάτι θα πάρει. Αλλά αν ο δάσκαλος το εξηγήσει καλύτερα θα πάρουν περισσότερα παιδιά πράγματα, θα ανεβούν γενικά ένα επίπεδο που και υδραυλικοί να γίνουν, θα βλέπουν με λίγο διαφορετικό μάτι τα πράγματα γύρω τους.
Κοιτάμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς από την πλευρά μας από εκεί και πέρα ανοίγουμε γέφυρες συνεργασίας και προς την εκπαιδευτική κοινότητα και προς την κοινωνία. Το πρώτο και βασικό βήμα είναι όταν σχεδιάζεις τις βάσεις να έχεις κατά νουν σε ποιον τις απευθύνεις.
Ε.Ν.: Εγώ πιστεύω ότι προτεραιότητα έχουν τα μουσεία. Καλλιτέχνες είμαστε πάρα πολλοί, τα μουσεία όμως είναι λίγα. Να πάτε στο υπόγειο του Εθνικού Μουσείου στην Πατησίων…  Κατεβαίνεις κάτω και σε πιάνει η καρδιά σου, αν έχεις ποτέ την τύχη δηλαδή να κατεβείς. Άσε που δεν αλλάζουν ποτέ τα εκθέματα. Αυτά πρέπει να εναλλάσσονται, πρέπει να δείχνονται, έχουμε θησαυρούς, έχουμε καλλιτέχνες και τους το οφείλουμε. Και να μην παραλείψω ότι δεν έχουμε Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης.

Με ποιο κριτήριο το ΠΙΟΠ επιλέγει τις δράσεις και τις συνεργασίες του;
Ε.Β.: Προσπαθούμε να είναι όσο πιο ποικίλες σε τομείς, σε θέματα, ή σε τρόπους παρουσίασης, ώστε πραγματικά σε ένα κοινό που δεν έχει τις ίδιες επιλογές όπως το αθηναϊκό, μέσα από ένα χώρο στον οποίο εμείς ενεργούμε να έχει πολλές διαφορετικές δυνατότητες με κριτήριο πάντοτε την ποιότητα.
Το βασικό που έχουμε πετύχει είναι το προνόμιο να λειτουργούμε με δίκτυο μουσείων. Οπότε αυτή η οργάνωση σε δίκτυο επιτρέπει και πολύ μεγάλη διεξακτίνωση των δράσεων, με μεγαλύτερη εμβέλεια και δυνατότητα μεταφοράς αυτών των δράσεων και αναπροσαρμογής από το ένα μουσείο στο άλλο. Συνεπώς αυτό προσφέρει μια διάσταση που δεν υπάρχει στην Ελλάδα και υπάρχει και σε πολύ λίγα μέρη στον κόσμο.
Αυτή τη στιγμή στο δίκτυο διαθέτει επτά μουσεία που λειτουργούν. Είναι το Μουσείο Μετάξης στο Σουφλί, το Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης στη Δημητσάνα, το Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού στη Σπάρτη, το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας στην Αγία Παρασκευή Λέσβου, το Μουσείο Πλινθοκεραμοποιίας Ν. & Σ. Τσαλαπάτα στο Βόλο, το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο της Τήνου και το Μουσείο Περιβάλλοντος στη Στυμφαλία.
Πρόκειται για επτά μουσεία -μελλοντικά ευελπιστούμε να γίνουν δέκα για να ολοκληρωθεί το δίκτυο- που βρίσκονται σε περισσότερο η λιγότερο απομακρυσμένες περιοχές και που μέσα από ένα πρότυπο μοντέλο διαχείρισης, με συντονισμό από τις κεντρικές υπηρεσίες του ΠΙΟΠ, να φιλοξενούν δραστηριότητες και εκθέσεις πέρα από τη μόνιμη έκθεση του μουσείου, με πρωτότυπο τρόπο εκφοράς στον τομέα των μουσείων. Αυτό νομίζω ότι είναι μια πολύ μεγάλη πολυτέλεια που μας προσφέρεται χάρη στην υποστήριξη του Ομίλου.

Πώς συνδέεται η Τεχνολογία με τον Πολιτισμό και η ιστορία με το παρόν στα μουσεία του ΠΙΟΠ;

Γ.Κ.: Πριν απ όλα δείτε τα μουσεία τα ίδια σαν κτίρια. Έχουν γίνει πολύ ωραίες αναστηλώσεις. Καινούργια κτίρια σύγχρονα σημαντικά από πλευράς αρχιτεκτονικής. Θα επιμείνω στο κτιριακό θέμα γιατί πιστεύω ότι είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα που έχει η Ελλάδα, η οποία είναι μια καταπληκτική χώρα με τη χειρότερη δόμηση στην Ευρώπη. Και χρειάζονται τέτοιες πρωτοβουλίες για να δείξουμε σε όλη τη χώρα ότι μπορούν να γίνουν πράγματα και σύγχρονα, αναπλάθοντας σωστά το παρελθόν. Έτσι, θα μπορέσει να γίνει όμορφη πλέον και αρχιτεκτονικά η χώρα. Το βλέπουμε γύρω μας. Η πολυκατοικία που έχουμε δίπλα θα μπορούσε να είναι στα Πατήσια, στα Ταμπούρια, στην Πάτρα, στη Θεσσαλονίκη και είναι σε ένα πολύ ωραίο μέρος, που το τοπίο θυμίζει Τοσκάνη.
Ε.Β.: Το συγκεκριμένο μουσείο είναι εξαιρετικό παράδειγμα γιατί έχει κρατήσει ως τοπόσημο την πρόσοψη της παλιάς ηλεκτρικής εταιρείας Σπάρτης που είναι ένα από τα σπάνια παραδείγματα βιομηχανικών κτιρίων στην ελληνική επαρχία. Έχει αναστηλωθεί με σύγχρονο τρόπο και πίσω από αυτήν την πρόσοψη αναπτύσσεται ένα υπερσύγχρονο κτίριο με τις πιο πρόσφατες μουσειολογικές προδιαγραφές Έχει πάρει βραβείο από το Ινστιτούτο Ελλήνων Αρχιτεκτόνων και αποτελεί πραγματικά κόσμημα για την πόλη.
Ε.Ν.: Όταν πήγα στο Βόλο, έμεινα κατάπληκτη που το μουσείο αυτό, παλιό πλινθοκεραμοποιείο, πατώντας ένα κουμπί σε πήγαινε εξήντα χρόνια πίσω και δούλευαν όλα τα μηχανήματα. Χωρίς παραγωγή λειτουργούσαν και μπορούσες να παρακολουθήσεις πως γινόταν αυτή η δουλειά. Είναι μια πολύ μεγάλη προσφορά αυτή και πραγματικά ανοίγει έναν καινούργιο τρόπο σκέψης, δηλαδή πρέπει να πατάς επάνω στο παρελθόν για να πας μπροστά.
Ε.Β.: Αυτή είναι και η ιδιαιτερότητα των θεμάτων των μουσείων μας. Δηλαδή σε μια χώρα που δικαίως το ενενήντα τοις εκατό των γνωστών μουσείων είναι αρχαιολογικά, πρέπει να υπάρχει και μια άλλη φωνή που να λέει ότι Πολιτισμός χωρίς Τεχνολογία με την ευρύτερη έννοια δεν υπάρχει και ότι μπορούμε να ανατρέξουμε στις ρίζες, στην ιστορία και την εξέλιξη αυτής της τεχνολογίας για να δούμε μέσα σε ποιο πλαίσιο αναπτύχθηκε αυτός ο πολιτισμός.
Ε.Ν.: Εξάλλου, μεγάλα έργα τα οποία έγιναν στην αρχαιότητα βασίστηκαν στην τεχνολογία της εποχής τους.
Γ.Κ.: Αυτό είναι και ένα βάρος που έχουμε στις πλάτες μας, της ιστορίας, και δεν τολμάμε να προχωρήσουμε λίγο πιο πέρα στη νεότερη ιστορία. Γι’ αυτό τη σύγχρονη τέχνη την έχουμε παραμερίσει, καθώς έχουμε όλη αυτή την παλιά τέχνη που δεν μπορούμε καν να τη διαχειριστούμε.
Ε.Β.: Για τον ίδιο λόγο, βλέπουμε στα βιβλία των επισκεπτών οι περισσότεροι εξ αυτών να σημειώνουν τον ενθουσιασμό τους από ένα τόσο όμορφο μουσείο που δεν είναι αρχαιολογικό -χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορείς να επισκεφθείς ένα πολύ όμορφο αρχαιολογικό μουσείο. Αποτελεί όμως μια ευχάριστη έκπληξη το ότι μπορείς να έχεις ένα τόσο ενδιαφέρον μουσείο που χειρίζεται ένα εκ πρώτης όψεως ιδιαίτερο θέμα.

Χρηστέα Diesel Service
ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα